Afgelopen zomer is hulphond Rollo aangevallen door een andere hond en hierbij zijn we gewond geraakt. Dit is deel 4 in de serie over ons herstel. Het zijn losse stukjes, de telling loopt door waar ik bij de vorige blog gebleven was.

Vervolg op deel 1 Herstel in flarden: Het incident – en deel 2: Herstel in flarden 2: Het uithouden – en Herstel in flarden 3: diepere lagen –

31.

Nu achteraf begrijp ik het best die zorgen om mij. Het is helemaal niet gek om te reflecteren en analyseren of het verstandig was wat ik deed. Die maand met Rollo op de bank, met enkel wat hazenslaapjes. Of het ook anders kon? Daar zit precies de crux. Kon het anders?

Regie behouden en veiligheid is essentieel voor mij. Maar wat als mijn vermogen tot oplossingsdenken en concreet hulpvragen is aangetast door dagenlang geen slaap en grote stress? Kan je dan nog van mij of kan ik dan nog van mezelf vragen om de juiste keus te maken? Is er nog vermogen tot kiezen, of is dom doorgaan het beste, omdat dat de minste mentale energie kost? Had iemand moeten ingrijpen en hoe dan? Zijn er überhaupt plekken waar Rollo en ik samen opgevangen hadden kunnen worden?

Ik weet het niet. Oprecht niet. Rollo is hersteld, ik nog niet en dat valt me tegen. Dan ga ik terugkijken en me schuldig voelen. Denken dat ik het toch anders had moeten doen. Zat ik in een overlevingsdeel, waardoor al het andere in mij afgeblokt werd? Ongetwijfeld. Was ik dus eigenlijk geswitcht en niet Roos en hadden dus anderen mogen beslissen? Ik weet het niet. Ik deelde deze twijfel met de maatschappelijk werker van het sociaal wijkteam. Want ja, nu zes weken later, red ik het niet meer alleen. Ik heb thuisondersteuning nodig om de boel weer op de rit te krijgen. Hij zei: “Of dit de juiste manier was, doet er niet toe. Dit was jouw manier, de Roos manier. En dat is goed.”

32.

Groeit veerkracht altijd weer aan of kan het ook op zijn? Hoe weet je het als je echt geknakt bent en herstel niet meer mogelijk is? Er zijn mensen om me heen die zeggen dat ik altijd weer op sta, dat als iemand veerkracht heeft ik het wel ben. Ik word er boos van. Het is bedoeld als compliment of om mij moed in te spreken. Het heeft het tegenovergestelde effect. Natuurlijk sta ik altijd weer op, als dat niet in mij zat was ik al dood gegaan toen ik peuter was. DIS bestaat vanwege het principe ‘doorgaan met doorgaan.’ Juist omdat ik aan het integreren ben en me minder verdeeld voel, voel ik ook minder dat vermogen om altijd maar weer op te staan. Ik voel nu de angst en de uitputting. Ik weet het nog zo net niet of ik het nog kan; verder gaan. Diep van binnen voelt het alsof dit de genadeklap was. Dat er een grens zit aan wat ik aankan. De overbelasting die ik in mijn brein voel, mijn ogen die geen enkele prikkel kunnen verdragen. Iemand willen spreken, maar geen zinnige zinnen kunnen zeggen. Ik voel me eenzaam.

Het is alsof het leven zelf over mijn grens is gegaan. De ochtend van de aanval had ik mijn beste vriendin gebeld en gezegd dat ik me in jaren niet zo ‘heel’ had gevoeld. Zo zonder al te veel lichamelijke beperkingen en rust en eenheid in mijn hoofd. Ik zat lekker in het festival wat ik aan het organiseren was en voelde me op mijn plek binnen de groep. Na de zomer zou ik weer wat meer vrijwilligerswerk gaan oppakken en het concept voor een nieuw boek lag klaar. Het is het gevoel van veiligheid, van overgave aan hier leven en daar oké mee zijn. Het schijnt dat veel mensen met veilige hechting en prettige jeugd dit gevoel als basis hebben. Voor mij zijn het glimmers die ik opvang en koester. En precies die dag, dat ik zo’n momentje inlijstte door het hardop uit te spreken kwam er een hond ‘met zonder’ muilkorf uit het bos. Het is alsof ik tegen het leven wil zeggen dat ik niet wil dat er zo met mij gespeeld wordt. Dat ik uit dit spel stap. Maar het leven zelf is niet als een mens wat mij manipuleert en misbruikt. Het leven is slechts een ruimte waarin ik me beweeg, een aaneenschakeling van momenten, wat samen een levenslijn vormt.

Ik heb een heilige afspraak met mezelf en mijn binnenwereld: geen belangrijke beslissingen ten tijden van crisis. Emigreren mag, maar niet als vlucht. Doodgaan is een optie, maar wel met afscheid en bij volle verstand. Dus ga ik nu niet dood, maar houd ik vol. En toch, zou een eind aan mijn leven maken niet zijn wat nodig is, om een grens te stellen aan het leven? Om voor eens en altijd duidelijk te maken dat ik het niet eens ben met deze gang van zaken?

Ik voel me vast zitten in een looping. Nu dragen en verdragen, de overbelasting uitzitten tot ik weer iets van helder denken en voelen voel. Maar zodra dat er is, is het leven weer dragelijk en vind ik het zonde om alsof een einde aan mijn leven te maken. Kies ik daar dan toch voor, dan heb ik al dit verdragen en uitzitten voor niets gedaan, want ik had het dan ook net zo goed nu kunnen doen. Maar nu mag niet, want ik maak geen beslissingen in crisis. Ik spreek met mezelf en mijn huisarts af dat als ik me in januari nog zo voel ik mag praten over euthanasie.

33.

Ik vraag aan ChatGPT hoe ik uit deze looping kan komen. Allereerst helpt chat me om op een rijtje te zetten welke dingen er van slag zijn sinds begin augustus en op welke manier ik herstel kan verwachten.

Van mijn zenuwstelsel waarbij vechten, vluchten en waken aan blijven en parasympathisch herstel wegvalt (rust, vertering en slaap) tot breinfuncties, zintuiglijke verwerking en hormoonbalans. Door de uitleg begrijp ik dat het logisch is dat ik overgevoelig ben geworden voor licht en geluid. Dat het erbij hoort dat ik niets meer kan op beeldschermen. Mijn beeldende en emotionele brein heeft het overgenomen, prioriteiten stellen kan ik niet meer. Taken in huis lukken me niet, plannen en overzicht houden is verleden tijd. Een gesprek voeren gaat heel moeizaam. Typen lukt niet meer, maar schrijven met pen en papier vraagt ook teveel. Mijn menstruatie blijft uit.

ChatGPT vertelt me in welke volgorde ik herstel kan verwachten en dat ik er zeker een paar maanden voor moet nemen. Eerst zal het slapen en eten weer op gang komen. Pas als laatste mijn stemming en gevoel van zingeving.

Ik maak een nieuw dagritme voor mezelf:

Opstaan, ontbijten, Rollo uitlaten. Rusten. Half uurtje input van een luisterboek of gesprekje met iemand. Rusten. Lunchen. Rusten. Rollo uitlaten. Rusten. Lichte activiteit: tekenen, onkruid wieden, cello spelen met ogen dicht. Rusten. Kleine taak: was draaien, vaatwasser. Rusten. Eten uit vriezer opwarmen. Rusten. Rollo uitlaten. Slapen.

Zodra schrijven met pen en papier weer een beetje lukt, schrijf ik in een nieuw schriftje:

Ik hoef vandaag niet te weten waarvoor ik leef. Ik hoef alleen toe te staan dat het leven nog in me is.

Niets doen is ook iets doen.

Ik ben niet kapot, ik ben aan het herstellen van overbelasting.

34.

Rollo de verschrikkelijke

Zodra ik op de bank ga zitten eten gaat Rollo voor me staan en keihard blaffen. Wanneer ik met iemand wil bellen, trapt hij tegen de deur, rent rondjes door de kamer, krabt aan de bank en blaft in mijn oor. Ik word er gek van. Om hem rustig te krijgen, geef ik hem een kluifje. Het werkt averechts. Logisch ook, want meneer is slim en weet dat druk doen loont. Ik herinner me dit uit de tijd dat ik hulphondtraining met hem deed. Ik leerde hem rustig onder mijn stoel liggen in een wachtkamer. Rollo ligt, ik beloon, Rollo gaat weer staan. Ik zeg liggen, hij ligt heel netjes, ik beloon. Rollo gaat staan. Enzovoort. Soms doet hij iets ineens heel goed en kijkt me dan aan. Mijn trainster zegt dan dat kinderen in groep 8 ook geen sticker meer krijgen als ze hun veters strikken. Op een gegeven moment moet je het belonen ook afbouwen. Dat gaat het beste door onregelmatig te belonen. Soms 2 tellen wachten, dan weer 10, dan direct en dan 30 tellen. Zodat direct weer gaan staan geen zin heeft.

Onze trainster is nu twee keer langs geweest om te oefenen met andere honden passeren. Buiten lopen gaat weer goed, ik vind het soms spannender dan Rollo. Ik moet daarom opletten dat Rollo die spanning niet gaat vertalen naar dat hij iedereen van mij af moet blaffen. We oefenen met rustig ademen en doorlopen, ook als Rollo blijft snuffelen bij een andere hond.

Ik bespreek met haar Rollo’s verschrikkelijke gedrag in huis wanneer ik ga eten. Al pratend komen we erachter dat ik Rollo een maand heb vastgehouden, om te voorkomen dat hij aan zijn hechtingen zat. Wanneer ik dan zelf moest eten of telefoon vasthouden, dan gaf ik hem een kluifje, zodat ik even 10 minuten mijn handen kon gebruiken. Die conditionering is nu stevig verankerd.

Ze vergelijkt het met een gokkast waar het eerst iedere keer prijs was en nu af en toe iets uitkomt. Rollo is nu keihard tegen die kast aan het trappen in de hoop dat als je maar hard genoeg ramt er toch wat los komt. En ik kan soms na een half uur blaffen het niet meer verdragen en geef dan toe. Waardoor hij denkt: ‘zie je wel, er zit toch nog wat in.’

Negeren dus en anders belonen. Wanneer ik te overprikkeld ben om het blaffen te verdragen, geef ik Rollo een kluifje voordat ik ga eten. Zo beloon ik het moment dat hij nog rustig is. Als ik het op kan brengen dan geef ik niks en negeer ik hem. Dus eet ik nu met oordoppen in, omgedraaid op de bank, met mijn rug naar Rollo.

35.

“Dit is misschien wel het meest ontwrichtende wat ik in de afgelopen jaren heb meegemaakt, meer nog dan de crisis van een half jaar geleden. Of is het gek als ik dit zeg?” “Ik denk dat je gelijk hebt”. We zijn inmiddels zeven weken verder en ik ben samen met mijn beste vriendin de appeloogst aan het verwerken. Het schillen en jam maken put me uit, tegelijkertijd geniet ik ervan om iets te doen wat resultaat geeft. “Waar heeft dat mee te maken denk je?” “Het is op alle lagen en er was geen minuut pauze.” Het klopt wat ze zegt. Ik denk terug aan de andere ingrijpende gebeurtenissen in mijn volwassen leven. Een onverwacht overlijden, kanker krijgen of gebeurtenissen die trauma triggerden. Stuk voor stuk hele intense perioden. Met dit verschil: er was altijd wel een stukje van mij of van mijn leven niet geraakt. In periodes dat mijn lichaam het af liet weten, bleek ik ineens mentaal sterk te zijn, was Rollo stabiel, had ik een dag-nacht ritme of activiteiten van afleiding. In periodes van interne onrust en traumaverwerking had ik vaak toch de mogelijkheid om te zwemmen of in fietsen mijn onrust kwijt te raken. Ook al is het aangepast of op mijn ebike. Kortom: er bleven ook manieren en mogelijkheden om te dealen met wat er is. Dit keer is het anders. Rollo was uitgevallen en niet inzetbaar als steun, maar daar bleef het niet bij. Mijn lijf zat onder de blauwe plekken en ik had veel spierpijn. Ik sliep niet, wat me fysiek uitputte, maar ook mijn brein en denkfunctie beïnvloedde. Mijn ogen trillen nog steeds en ik kan maar maximaal een half uur per dag iets met beeldschermen doen. Mijn dag-nacht ritme moest ik omdraaien. Ik zat met twee handen bij Rollo, voor bijna drie weken lang, dus kon niet even tekenen of lezen of tv kijken om mezelf af te leiden. Mijn frustraties reguleren door te bewegen ging ook niet. Behalve af en toe luchtfietsen om trombose te voorkomen. Mijn gevoel van veiligheid is aangetast. Bijvoorbeeld het zijn in de natuur, wat ik altijd inzet om rustig te worden werd een trigger voor herbelevingen van het incident. Rollo uitlaten en lekker veel wandelen is veranderd in flink trainen om ons samen rustig te krijgen en niet te vervallen in gedragspatronen die elkaar versterken. Maar het meest ingrijpende voel ik van binnen, in de connectie tussen mijn hoofd en mijn lijf. Ik ben ‘vertrokken’ uit mijn lijf, weer hoog gaan ademen en hyperalert en waakzaam geworden. De weg terug ging gepaard met activering van vroegkinderlijk trauma. Ik kan doordat concentreren, plannen en organiseren nog niet lukt voorlopig geen werkachtige dingen doen. Schrijven lukt maar heel beperkt. Om zin in het leven te houden heb ik toch wel iets van een doel nodig.

Ik kan geen laag of aspect van mijn leven bedenken wat niet geraakt is. Dit zo opnoemen vind ik moeilijk, omdat ik niet wil zeuren of overdrijven. Toch zet ik het hier wel zo neer, omdat ik ervaar dat de buitenwereld één, hooguit twee van deze aspecten ziet. “Rollo is weer op de been, wat fijn!”  Het is zoveel meer dan dat. Hierop reflecteren en al deze afzonderlijke facetten zien en herkennen maakt me ook verwonderend stil. Wat is er veel wat elkaar in evenwicht kan houden. Wat is het waardevol om zoveel tools te hebben om normaal gesproken het leven aan te kunnen. Want als één stukje zwaar geraakt wordt, zijn er nog zoveel partjes over. Deze bominslag raakte alle partjes, maar toch ook niet helemaal. Want ik ben er nog. En ik mag nu één voor één ze weer herstellen. Wat heb ik in zeven week ook al weer veel op z’n plek gekregen.

Rollo’s fysieke herstel. Rollo’s angst voor bos en honden. Mijn dag en nacht ritme. Mijn angst voor bos en honden. We kunnen weer wandelen en moestuinieren. Rollo kan weer alleen zijn, zodat ik kan zwemmen of naar zorgafspraken. De ergste lading is van mijn herbeleving af.

Rollo’s gedrag en mijn vermogen tot consequent zijn, daar wordt hard aan gewerkt. Mijn reflectievermogen groeit weer aan. Oplossingsgericht zijn en schakelen wanneer dat moet is nog een klein (groot) puntje van aandacht. Ik kook soep en vergeet het op te eten. Ik bestel 10 pakken geleisuiker terwijl het jammaken bijna klaar is en vergeet de dingen die ik echt nodig heb. Mijn sleutels liggen regelmatig in de koelkast en de buitendeur laat ik open staan, als ik weg ga. Autorijden is nog geen optie. En ik ga in de regen naar de tuin, omdat op buienradar kijken en mijn planning iets aanpassen, domweg niet past in mijn hoofd.

Ik vind het kneiteringewikkeld om dit te merken en langer en intenser te hebben dan de twee dagen voor mijn menstruatie, zoals ik gewend ben. Het maakt me onzeker of en wanneer ik de draad weer kan oppakken. En diep van binnen is donkerte. Want blijkbaar altijd als ik net lekker aan het leven ben, valt er een bom. Wat als ik straks de boel weer echt op de rit heb? Zal ik nog durven ‘levendig leven’?  Ik weet het oprecht niet. Toch weet ik ook dat er een dag zal komen dat ik mezelf erop betrap dat ik fluitend ronddans en hardop zeg: wat is het toch mooi he; allemaal.

Rollo loopt ook rond in mijn Boek Tegelijkertijd –