´Heb je het gezien op het RTLjournaal? Er loopt een beer met jong bij de grote speeltuin, je weet wel, die vlak bij het huis van E. en M.` Ik had het nog niet gezien, maar wist wel dat er soms een beer in de achtertuin loopt van de vrienden die we gaan bezoeken. ´Kijken jullie wel uit?´ ‘Ach waarom, ik heb toch mijn testament al gemaakt.´ ´Ik wist dat je dat ging zeggen.´ Tja, kijken we uit, eigenlijk lijkt het me wel tof om een beer te zien. Maar ik zal niet proberen ´em te aaien.

Een paar dagen later had ik het bij de AYA´s over kanker en humor. Ik vertelde over mijn testament opmerking, waarop iemand zei: ´Weet je wel hoe lastig het is om een lijk terug te vervoeren naar het buitenland?´ ´Dat kan wel, maar dan moet je net doen of je nog leeft. Zet je zus je op de bijrijdersstoel, gordel om en lief glimlachen.’ Dit alles had Jorine niet gevolgd, die appt me een paar dagen later een filmpje van het RTLjournaal ´Wist je al dat ze bij de speeltuin zitten?´ Ja en ik moet sterven met een glimlach, anders krijg je me niet naar Nederland. Tot zover de zwarte humor.

Donderdag was het dan zover, op weg naar Roemenië. Dat reizen was toch nog pittiger dan ik had verwacht. Gelukkig hadden we goede assistentie op het vliegveld en konden grote delen in een rolstoel en via rustige zijweggetjes. Wim kwam ons halen van het vliegveld in Cluj. Vanaf daar nog 1,5 uur rijden naar het huis van E. en M. waar we een auto konden lenen. Wim ken ik nog van de keer dat ik op de camping van E. bivakkeerde en iedere dag naar Jorines huis liep om daar de moestuin aan te leggen. Het kletsen in de auto over het land, de natuur en vogels was meteen weer als vanouds. Wim vertelde over de beren dat als ze overlast veroorzaken in de steden van een provincie ze verdoofd worden en in een andere provincie worden losgelaten. Beren mogen niet meer afgeschoten worden, door de illegale boskap en uitbreiding van menselijke leefgebieden begint het nu echt een probleem te worden. Het verschil met drie jaar geleden, toen Jorine hier nog woonde is opvallend. Toen zaten ze vooral in de grote bosgebieden bij de bergen. Nu lopen ze door de straten en in speeltuinen. Het overzetten naar een ander gebied helpt natuurlijk totaal niet. Want in die andere provincies zijn helemaal niet zulke uitgestrekte bossen. Alsof we in NL de wolf van de Veluwe uitzetten in het vondelpark, om het probleem op de Veluwe op te lossen.

Rond 22.00 uur waren we ons gastenverblijf (na een reis van 12 uur). Navigeren met google maps die vindt dat het huis een straat verderop is en een uitvallende batterij helpt niet als je moe bent. Het huisje was echt een verademing. We zitten in Livezeni, vlakbij Tirgu Mures, waar Jorine heeft gewoond. Het guesthouse staat op het terrein van een Hongaars stel. Ze hebben het zelf gebouwd om gasten te ontvangen die dat nodig hebben, op donatiebasis. We kijken uit op de heuvels. De straat gaat over in een Romagemeenschap, ook dat voelt vertrouwd. Jorine vroeg aan het gastgezin hoe ze in de heuvels kan komen om te wandelen. ´Neem dan de herdershonden maar mee, en alleen overdag i.v.m. de beren.´ Het wordt hier gezegd alsof het de normaalste zaak van de wereld is.

Vrijdag was een dagje ´reisje langs het geheugenlaantje´. Eerst naar Jorines huis, wat ik nog nooit gezien had in verbouwde staat. De moestuin is helaas totaal overwoekerd. Ik wilde graag mijn dagelijkse route naar de camping nog een keer lopen. Door de weilanden naar de rivier de mures. Daar ligt een trekpont met zo´n kabel, waar je ook met de auto opkan. Die is nu buitenwerking omdat het water te hoog staat. Er is ook een lekker gammele loopbrug. De boerenzwaluwen zaten zoals altijd op de kabels. Aan de overkant is het nog een stukje lopen. Wim woont niet meer in zijn camper op de camping, maar is een huis aan het bouwen. Ik vind het altijd leuk om eigen bouwsels te bekijken. Aangekomen op de camping was het daar al erg stil, dus we zijn weer rustig aan teruggewandeld. Ik heb bij Jorines huis lekker zitten tekenen en geknuffeld met hond Bobby. We hebben samen gegeten met haar oude huisgenoot, die het huis nu nog huurt. Dat middagje rondhangen voelde zo vertrouwd, alsof ik nooit weg ben geweest en ook nooit meer weg ga. Ik ben hier al vijf jaar niet geweest, maar het voelt toch niet als buitenland. De dingen waar ik me vijftien jaar geleden over verwonderde en fanatiek foto´s van maakte, vallen me nu niet eens op. Elektriciteitsdraden boven de weg, paard en wagen, de gammele schuurtjes en gekleurde huisjes, het gehang op straat. Een boer die twee koeien uitlaat achter ons huisje en er rustig bij gaat zitten op een krukje. Wat wel opvalt, is dat het verschil tussen stad en platteland groter wordt. In de steden heb ik geen paard en wagen meer gezien, ook is het verkeer stukken drukker.

Zaterdag hebben we een roadtrip gemaakt naar Racos. Na een uur rijden maakten we een stop bij een ecologische boerderij. Dat is hier bijzonder. De meeste mensen hebben wel een moestuin bij huis. Deze boer is echt een pionier en we hebben onder het genot van vlierbloesemlimonade zitten praten over tuinieren en milieu. In Roemenië is nog veel kennis over bijvoorbeeld inmaken. In de supermarkt zijn er nauwelijks tomatenpuree of blokjes in blik te vinden. Mensen maken dat allemaal zelf. In de landbouw wordt er veel bespoten en is de tendens ´groter en intensiever´. De mening van deze ecoboer is dat die ontwikkeling eerst moet om er daarna weer op terug te komen en weer biologisch te gaan kweken. ´De mens moet er doorheen´ zei hij. Ze verkopen hun gewassen op de markt. De term biologisch heeft geen effect, ze prijzen hun producten aan vanwege de rijkere smaak, dat werkt wel.

We vervolgden onze roadtrip richting Racos. Jorine was daar zes jaar geleden geweest en toen was het een onbekend gebied, met weinig bezoekers. Ook kon je met de auto een eind de heuvels in. Tegenwoordig is het een beheerd natuurgebied geworden met entreegeld. We hadden niet genoeg contant geld dus besloten via een zijweggetje de heuvel op te gaan. Lopend. Dat viel me vies tegen en om de paar meter moest ik stoppen om mijn hart weer rustig te krijgen. Eenmaal boven was het de moeite meer dan waard. Het is een oud vulkaangebied met nog een behoorlijke krater. Op de foto´s zie je weinig van die krater, maar die was er zeker wel. Na een tijdje genieten van het uitzicht wilden we naar het smaraldmeer, maar dan bleek ruim 20 minuten lopen. Met de auto kan je wel dichterbij komen, maar we hadden geen geld om dat terrein op te mogen. Jorine ging toch maar pinnen in het dorp en ik heb drie kwartier vogels liggen luisteren in de berm. Het smaraldmeer is ontstaan door smelt- en regenwater, nadat het basalt is afgegraven. Door de spiegeling en algen kleurt het blauwgroen. Hier was het een stuk drukker dan bij de vulkaan. Op de enorme rotswand ontdekte ik een roofvogel die daar in een holte bleef zitten. Wat een prachtig dier om minutenlang rustig te kunnen bekijken. Ik had mijn vogelgids niet bij me, achteraf gezien was het hoogstwaarschijnlijk een slechtvalk. Naast het meer stond een wegwijzer naar de vulkaan. `Zou er dan nog een krater zijn´. Volgens Jorine zag was we net hadden gezien er toch anders uit dan ze zich herinnerde. We besluiten een stukje het wandelpad te volgen. Helling, niet handig. Halverwege zijn we in het gras beland. Ik heb mijn app die vogelgeluiden herkent aangezet. Er zat een braamsluiper, een bergfluiter, zwarte roodstaart, boomleeuwerik, raaf, zwartkop, tjiftjaf, tapuit en een zanglijster. Grappig dat we in dat rotsgebied vogels hoorde die in Nederland ook voorkomen, maar dan in de steden, als rotsvervanger.

Na klimmen komt gelukkig altijd afdalen. Op de terugweg zagen we de bergen achter Brasov weer heel goed, altijd een mooi gezicht. Halverwege stopten we in Sighisoara om te eten. Naast ons zit een groep te eten, allemaal met mobiele telefoons bij de hand. Terwijl we uitgeteld aan onze hongaarse goulash zitten, gaat er ineens een alarm af op alle telefoons. Zelfs op mijn Nederlandse telefoon krijg ik een NL-alert. Beeralarm, er loopt een beer op de straat, ga er niet heen om foto’s te maken of te voeren en blijf binnen. ´Zullen we gaan kijken?´ We besluiten brave burgers te zijn.